IJTIMOIY TARMOQLARDAGI O‘ZBEK TILI: LINGVISTIK XUSUSIYATLAR VA DISKURS TAHLILI
Ключевые слова:
internet-diskurs, ijtimoiy tarmoqlar, o'zbek tili, kod almashinuvi, raqamli kommunikatsiya, lingvistik xususiyatlar, Telegram, InstagramАннотация
Maqolada ijtimoiy tarmoqlardagi o'zbek tilining lingvistik xususiyatlari va internet-diskurs shakllari tadqiq etilgan. Tadqiqot Telegram va Instagram platformalarida yozilgan 850 ta o'zbek tilidagi matnlar korpusi asosida olib borildi. Diskurs-tahlil, korpus lingvistikasi va statistik tahlil metodlari qo'llanildi. Natijalar shuni ko'rsatdiki, ijtimoiy tarmoqlardagi til og'zaki nutqqa yaqinlashib, leksik, grammatik va stilistik jihatdan o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'lmoqda. Kod almashinuvi hodisasi keng tarqalgan bo'lib, o'zbek-rus va o'zbek-ingliz tillari o'rtasida til kontaktlari kuzatildi. Anglizmlar (62%), neologizmlar (28%) va emotiv leksika (45%) yuqori chastotada uchraydi. Grafik-stilistik vositalar (emoji – 78%, CAPS LOCK – 34%) pragmatik funksiyalarni bajaradi. Internet-diskurs rasmiy yozma tildan farqli ravishda soddalashgan sintaksis, qisqartirilgan shakllar va kreativ til ishlatilishi bilan ajralib turadi. Tadqiqot zamonaviy o'zbek tilshunosligiga yangi material taqdim etib, raqamli kommunikatsiya va til o'zgarishlari muammolariga yorug'lik tashlamoqda.
Библиографические ссылки
1. O'zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalarni rivojlantirish vazirligi.
Ijtimoiy tarmoqlar statistikasi. Toshkent, 2024.
2. Herring S.C. Computer-Mediated Discourse Analysis: An Approach to
Researching Online Communities // Designing for Virtual Communities in the
Service of Learning. Cambridge University Press, 2004. P. 338-376.
3. Thurlow C., Lengel L., Tomic A. Computer Mediated Communication: Social
Interaction and the Internet. London: SAGE Publications, 2004. 296 p.
4. Begmatov E. Hozirgi o'zbek adabiy tili. Toshkent: O'qituvchi, 2018. 456 bet.
5. Rahmatullayev Sh. O'zbek tilining izohli lug'ati. Toshkent: O'zbekiston Milliy
Ensiklopediyasi, 2020. 1200 bet.
6. Crystal D. Language and the Internet. 2nd Edition. Cambridge: Cambridge
University Press, 2006. 304 p.
7. Herring S.C., Stein D., Virtanen T. Pragmatics of Computer-Mediated
Communication. Berlin: De Gruyter Mouton, 2013. 800 p.
8. Thurlow C., Mroczek K. Digital Discourse: Language in the New Media.
Oxford: Oxford University Press, 2011. 496 p.
9. Biber D. Variation across Speech and Writing. Cambridge: Cambridge
University Press, 1988. 307 p.
10. Myers-Scotton C. Code-Switching as Indexical of Social Negotiations //
Code-Switching. Multilingual Matters, 1988. P. 151-186.
11. Androutsopoulos J. Sociolinguistics and Computer-Mediated
Communication // Journal of Sociolinguistics. 2006. Vol. 10(4). P. 419-438.
12. Baron N. Always On: Language in an Online and Mobile World. Oxford:
Oxford University Press, 2008. 289 p.
13. Kress G., Van Leeuwen T. Reading Images: The Grammar of Visual Design.
2nd Edition. London: Routledge, 2006. 312 p.
14. Thomason S. Language Contact: An Introduction. Edinburgh: Edinburgh
University Press, 2001. 310 p.
15. Kachru B. Standards, Codification and Sociolinguistic Realism: The English
Language in the Outer Circle // English in the World. Cambridge University Press,
1985. P. 11-30.
16. Androutsopoulos J. Introduction: Sociolinguistics and Computer-Mediated
Communication // Journal of Sociolinguistics. 2006. Vol. 10(4). P. 419-438.
17. Squires L. Enregistering Internet Language // Language in Society. 2010.
Vol. 39(4). P. 457-492.
18. Fishman J. Reversing Language Shift: Theoretical and Empirical
Foundations of Assistance to Threatened Languages. Clevedon: Multilingual Matters,
1991. 431 p.
19. Gillen J., Barton D. Digital Literacies: A Research Briefing. London
Knowledge Lab, 2010. 52 p.
20. Danesi M. The Semiotics of Emoji: The Rise of Visual Language in the Age
of the Internet. London: Bloomsbury Academic, 2017. 184 p.

