INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDAGI GENERATIV SUN’IY INTELLEKT PROMPTLARIDA PRESUPPOZITSIYA VA EPISTEMIK YO‘NALTIRISH
Keywords:
presuppozitsiya, epistemik modallik, generativ sun’iy intellekt, prompt diskursi, baholovchi pozitsiya, dalillash, pragmatik yo‘naltirish, epistemik ochiqlikAbstract
Maqolada generativ sun’iy intellekt promptlarida oldindan qabul qilingan mazmun, foydalanuvchining baholovchi pozitsiyasi va bilimning ishonchlilik darajasi o‘rtasidagi munosabat tadqiq etiladi. Material sifatida til modellarining foydalanuvchi fikriga moslashuvi va javob izohlarining ishonchliligiga bag‘ishlangan nashrlardagi inglizcha prompt fragmentlari, ularning o‘zbekcha tarjimalari hamda ilmiy xulosalar asosida tuzilgan diagnostik variantlar qo‘llanildi. Pragmasemantik tahlil yordamida presuppozitsion mazmun, ochiq bildirilgan subyektiv baho va dalilsiz e’tirozning funksional farqlari aniqlandi. Tahlil qilingan birliklarda baholovchi predikatlar javobning kutilayotgan yo‘nalishini, sabab so‘rovchi konstruksiyalar esa ayrim kontekstlarda tekshirilmagan hukmning fon mazmuniga o‘tishini ta’minlashi ko‘rsatildi. Inglizcha birliklarning o‘zbekcha ifodasida epistemik kuchayish yuz berishi mumkin bo‘lgan nuqtalar belgilandi. Promptning epistemik ochiqligini baholash uchun muqobil xulosaga, boshlang‘ich farazni rad etishga va dalil yetishmasligini bildirishga imkon beruvchi mezonlar taklif etildi.
